Bağırsak Endometriozisi (Rektosigmoid): Belirtiler, Tanı ve Tedavi
Bağırsak endometriozisi, endometriozis odaklarının bağırsak duvarını etkilemesiyle ortaya çıkar. En sık rektum ve sigmoid kolonun birleştiği rektosigmoid bölge tutulur.
Belirtiler özellikle adet döneminde belirginleşebilir. Dışkılama sırasında ağrı (diskezi), şişkinlik, gaz, kabızlık veya ishal gibi bağırsak yakınmaları görülebilir. Daha ileri olgularda bağırsakta daralma (stenoz) gelişebilir.
Bağırsak endometriozisinde görülebilecek belirtiler arasında:
Adet döneminde artan dışkılama ağrısı
Şişkinlik ve gaz
Kabızlık veya ishal
Makatta ağrı veya batma hissi
Nadiren rektal kanama
İleri olgularda karın ve pelviste baskı veya tıkanıklık hissi
yer alabilir.
Ne zaman endometriozisten şüphe edilmeli?
Bağırsak yakınmaları adet döneminde belirgin şekilde artıyorsa ve bunlara pelvik ağrı veya cinsel ilişki sırasında ağrı eşlik ediyorsa endometriozis açısından değerlendirme düşünülebilir.
Tanı
Bağırsak endometriozisinin değerlendirilmesinde klinik muayenenin yanı sıra görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır.
Bağırsak hazırlıklı transvajinal ultrasonografi (TVUS): Rektovajinal bölge ve rektosigmoid tutulumun değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Manyetik rezonans görüntüleme (MRI): Lezyonların yerleşimi ve yaygınlığının yanı sıra bağırsak, üreter veya mesane gibi komşu yapıların değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Kolonoskopi: Endometriozis çoğunlukla bağırsak duvarının dış katmanlarından başladığı için kolonoskopi normal sonuç verebilir. Rektal kanama veya başka bağırsak hastalıklarının ayırıcı tanısının gerektiği durumlarda kullanılabilir.
Tedavi Seçenekleri
Tedavi planı; hastanın belirtileri, lezyonların yerleşimi ve yaygınlığı, bağırsakta daralma olup olmadığı ve gebelik planı dikkate alınarak belirlenir.
Medikal tedavi: Hormonal tedaviler bazı hastalarda endometriozise bağlı belirtilerin kontrolünde kullanılabilir. Bağırsakta belirgin daralma bulunan durumlarda cerrahi değerlendirme gerekebilir.
Cerrahi tedavi: Cerrahi gerekli olduğunda uygulanacak yöntem, lezyonun özelliklerine göre belirlenir. Bağırsak tutulumu bulunan ileri olgularda farklı cerrahi branşların birlikte değerlendirmesi gerekebilir.
Cerrahi yöntemler genel olarak şunlardır:
Shaving: Bağırsak duvarındaki daha yüzeysel lezyonların çıkarılması.
Disk rezeksiyon: Bağırsak duvarının sınırlı bir bölümünü etkileyen lezyonların çıkarılması.
Segmental rezeksiyon: Bağırsağın daha geniş bir bölümünü etkileyen veya belirgin darlığa yol açan hastalıkta, etkilenen bağırsak segmentinin çıkarılması.
Cerrahi Yaklaşım Nasıl Belirlenir?
Cerrahi yöntemin seçimi yalnızca lezyonun büyüklüğüne göre yapılmaz. Lezyonun derinliği, bağırsak duvarındaki yaygınlığı, darlık varlığı, hastanın belirtileri ve genel klinik durumu birlikte değerlendirilir.
Doğurganlık ve IVF
Endometriozis ve doğurganlık birlikte değerlendirilirken yaş, yumurtalık rezervi, hastalığın yaygınlığı, ağrı belirtileri ve daha önce uygulanan tedaviler dikkate alınır.
Bazı hastalarda cerrahi değerlendirme, bazı hastalarda ise yardımcı üreme tedavileri öncelikli olarak düşünülebilir. Yaklaşım, hastanın klinik durumu ve gebelik planı doğrultusunda bireysel olarak belirlenir.
“IVF öncesi cerrahi bazı olgularda başarıyı artırabilir” cümlesini böylece tamamen çıkardık.
Ameliyat Sonrası Dönem
Ameliyat sonrası iyileşme süreci uygulanan cerrahinin kapsamına ve hastanın klinik durumuna göre değişebilir.
İlk günlerde bağırsak hareketlerinde değişiklik, gaz veya kabızlık görülebilir. Beslenme ve fiziksel aktiviteye geçiş, uygulanan cerrahiye göre doktor tarafından planlanır.
Yüksek ateş, giderek artan veya şiddetli karın ağrısı, belirgin kanama ya da idrar ve dışkılama ile ilgili yeni gelişen sorunlarda tıbbi değerlendirme gerekir.
Beslenme ve Yaşam Tarzı
Beslenme düzeni bazı hastalarda bağırsak yakınmalarının yönetilmesine yardımcı olabilir. Bireysel olarak şikâyetleri artıran gıdaların belirlenmesi ve dengeli bir beslenme planının oluşturulması düşünülebilir.
Beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri, tıbbi veya cerrahi tedavinin yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
Kolonoskopi neden normal çıkabilir?
Endometriozis lezyonları çoğunlukla bağırsak duvarının dış katmanlarını etkilediği için bağırsak iç yüzeyi kolonoskopide normal görünebilir.
Stoma gerekir mi?
Bağırsak endometriozisi cerrahisinde stoma gereksinimi hastalığın yaygınlığına ve uygulanacak cerrahinin özelliklerine bağlıdır. Böyle bir olasılık söz konusuysa ameliyat öncesinde hasta ile değerlendirilir.
İşe ne zaman dönebilirim?
İyileşme ve işe dönüş süresi uygulanan ameliyatın kapsamına ve kişinin iyileşme sürecine göre değişir.
Kabızlık veya ishal düzelir mi?
Bağırsak yakınmalarının ameliyat sonrasındaki seyri kişiden kişiye değişebilir ve hastalığın özellikleri ile uygulanan cerrahinin kapsamına bağlıdır.
Gebelikte nasıl yönetilir?
Gebelik sırasında yaklaşım hastanın belirtileri ve klinik durumu doğrultusunda belirlenir. Gerekli durumlarda kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile ilgili diğer branşlar tarafından birlikte değerlendirme yapılabilir.
Not: Bitkisel veya alternatif yöntemlerin endometriozisi tedavi ettiğine ilişkin bilimsel olarak kanıtlanmış bir yaklaşım bulunmamaktadır. Bu tür uygulamalar tıbbi değerlendirme ve tedavinin yerine geçmemelidir.