Adenomyozis’te Transfer Öncesi Hazırlık: GnRH Kısa–Uzun Protokoller

/in /tarafından

Adenomyozis; rahim kas tabakasında (miyometrium) endometriyuma benzer dokunun bulunmasıyla seyreder. Ağrı ve kanama şikâyetlerine ek olarak implantasyonu olumsuz etkileyebilir. IVF sürecinde amaç; inflamasyonu ve miyometriyal aktiviteyi azaltmak, endometriyumu senkron ve alıcı hâle getirip embriyo için en uygun pencereyi yakalamaktır. Bu nedenle transfer öncesinde GnRH agonistiyle baskılama (down-regulation) ve uygun FET (dondurulmuş embriyo transferi) planları sık kullanılır. Karar bireysel olmalıdır.

1) Klinik Değerlendirme: Kime, ne zaman hazırlık?

  • Semptom/öykü: Yoğun-uzun adet, dismenore, pelvik ağrı.
  • Görüntüleme: TVUS/MRI’da junctional zone (JZ) kalınlaşması, asimetrik duvar, miyometriyal kistler.
  • Fertilite faktörleri: Yaş, AMH/AFC, önceki IVF denemeleri, düşük/kimyasal gebelik öyküsü.
  • Eşlik eden durumlar: Endometriozis, polip/miyom, hidrosalpinks.
  • Hedef: Daha iyi implantasyon ve klinik gebelik olasılığı; çoğul riskini azaltmak için tek embriyo transferi (SET).

2) GnRH Agonist Baskılama Seçenekleri

A. Uzun/Yoğun Baskılama (“long/ultra-long”)

  • Ne zaman? Yaygın adenomyozis bulguları, belirgin JZ kalınlaşması, yinelenen implantasyon başarısızlığı.
  • Nasıl? 1–3 ay aylık depo GnRH agonisti (örn. 1 depo/ay), ardından yapay FET (östrojen + progesteron) ile transfer.
  • Artıları: Miyometriyal aktivite ve inflamasyonun baskılanması; kanama düzensizliği ve ağrıda azalma.
  • Eksileri: Vazomotor semptomlar, kemik sağlığı açısından süre sınırlaması; gerekirse add-back (düşük doz E2/PG) düşünülür.

B. Kısa Baskılama (“short down-regulation”)

  • Ne zaman? Orta düzey bulgu, zaman kısıtı, semptomları sınırlı hastalar.
  • Nasıl? 1 kür (28–30 gün) GnRH agonisti → hemen ardından yapay FET.
  • Artıları: Daha kısa süre, daha az yan etki.
  • Eksileri: Yoğun olgular kadar baskılama sağlamayabilir.

Not: Antagonist kontrollü OS sonrasında freeze-all yapıp baskılama + FET ile ilerlemek, endometrium zamanlamasını optimize etmek için sık başvurulan yaklaşımdır.

3) Endometrium Hazırlığı: Doğal mı, Yapay mı?

  • Doğal/Modifiye Doğal FET: Spontan ovülasyonu düzenli olan ve adenomyozis bulguları sınırlı hastalarda. Daha fizyolojik, ancak zamanlama kontrolü sınırlıdır.
  • Yapay (HRT) FET: Östrojen ile kalınlık/pattern sağlanır, progesteron ile pencere açılır. Zamanlama kontrolü üstündür; adenomyoziste tercih oranı yüksektir.

4) Tetikleme ve Luteal Destek

  • Tetikleme: OS evresinde agonist tetikleme (antagonist sikluslarda) OHSS riskini düşürür; çoğu zaman freeze-all’la kombine edilir.
  • Luteal destek: Yapay FET’te progesteron zorunlu; doz ve süre, pencere açılışına göre kişiselleştirilir.

5) Zamanlama ve İzlem

  • MRI/TVUS bulguları ve semptom profiline göre 1–3 ay baskılama planlanabilir.
  • Add-back gerekirse düşük doz E2/PG ile semptom yönetimi; kemik/metabolik riskler için süreye dikkat.
  • Transfer öncesi JZ/kalınlık ve klinik bulgular tekrar gözden geçirilir.

6) Kime Hangi Yol?

  • Yaygın adenomyozis + önceki başarısızlık: Uzun/ultra-long + yapay FET.
  • Orta düzey bulgu, zaman kısıtı: Kısa baskılama + yapay FET.
  • Sınırlı bulgu, düzenli ovülasyon: Doğal/modifiye doğal FET (merkez protokolüne göre).
  • Eşlik eden endometriozis/adenomyozis karışık durum: Multidisipliner değerlendirme; gerekirse önce OS + freeze-all → baskılama + FET.

SSS

GnRH baskılama herkese şart mı? Hayır. Adenomyozis yükü, öykü ve merkez deneyimiyle kişiye özel verilir.
Kaç ay baskılama gerekir? Çoğunlukla 1–3 ay; daha uzun planlarda yan etki-fayda dengesi şarttır.
Add-back şart mı? Uzun baskılamada semptom ve toleransa göre düşük doz düşünülebilir.
Tek embriyo mu? Adenomyoziste SET çoğu zaman daha güvenli ve rasyoneldir.Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yalnızca hekim tarafından kişiselleştirilir.