Endometriozis, rahim içini döşeyen dokuya benzer hücrelerin rahim dışı bölgelerde (yumurtalık, tüpler, karın zarı vb.) bulunması ve buna eşlik eden inflamasyonla seyreden kronik bir hastalıktır. Dünya genelinde üreme çağındaki bireylerin yaklaşık %10’unu etkileyebilir; kesin tedavisi yoktur, ancak semptom kontrolü ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik etkili seçenekler mevcuttur. (Kaynaklar: WHO bilgi notu)

Belirtiler

Adet öncesi ve adet sırasında şiddetli kasık ağrısı (dismenore)
Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)
Bağırsak/mesane tutulumuna bağlı ağrı (özellikle tuvalette)
Kronik pelvik ağrı, şişkinlik, yorgunluk
Yoğun adet kanaması ve bazen kısırlık

Endometriozis Tipleri (kısaca)

Peritoneal (karın zarı üzerinde yüzeyel odaklar)
Ovaryen endometrioma (çikolata kisti)
Derin infiltratif endometriozis (DIE) (bağırsak, mesane, vajen/septum, üreter çevresi vb.)

Tanı: Artık sadece “laparoskopi” değil

Tanıda öykü ve muayeneye ek olarak transvajinal ultrason ve gerekirse MRI ile odaklar saptanabilir. Görüntüleme negatif kaldığında veya ampirik tedaviler yetersiz olduğunda tanısal/terapötik laparoskopi seçenekler arasındadır. Kılavuzlar, tipik semptomları olan birçok hastada amprik tedavinin laparoskopi öncesi düşünülebileceğini vurgular.

Tedavi Seçenekleri

1) Yaşam tarzı ve ağrı yönetimi

Analjezikler (örn. NSAID’ler) semptom kontrolünde yararlı olabilir.
Uyku, hafif-orta düzeyde fiziksel aktivite ve stres yönetimi genel iyilik hâline katkı sağlar.

2) Hormon temelli tedaviler (ilk basamak)

Hedef, odakların hormonik uyarımını azaltarak ağrıyı ve nüksü kontrol etmektir. Seçenekler:

Kombine oral kontraseptifler (sürekli veya siklik)
Progestinler (ör. dienogest), LNG-IUS (rahim içi sistem) veya etonogestrel implant
GnRH agonist/antagonistleri (çoğu zaman “add-back” ile)

Not: Danazol gibi eski ajanlar yan etki profilleri nedeniyle artık önerilmez (alternatif yoksa düşünülür).

3) Cerrahi

Laparoskopik eksizyon/ablasyon ağrıda geçici düzelme sağlayabilir; karar verilirken cerrahinin riskleri ve nüks olasılığı göz önünde tutulur. Derin infiltratif endometrioziste multidisipliner yaklaşım (gerekirse genel cerrahi/üroloji) önemlidir.

4) Doğurganlık planı olanlarda

Strateji, yaş, yumurtalık rezervi, hastalığın yeri/şiddeti ve önceki öyküye göre kişiselleştirilir.
Yardımlı üreme teknikleri (IUI/IVF) uygun olgularda düşünülür; bazı durumlarda cerrahi öncesi/sonrası planlama bireysel yapılır.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

Adet dönemlerinde günlük yaşamı bozan ağrı
Cinsel ilişkide ağrı, tuvalette ağrı/kanama
1 yıl (35 yaş üzeri 6 ay) düzenli denemeye rağmen gebelik olmaması
Yeni başlayan şiddetli ağrı, ateş, bulantı-kusma gibi acil bulgular

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için doktorunuza başvurunuz. Kişisel tıbbi öneri yerine geçmez.

SEO Paketi SEO Title: Endometriozis Nedir? Belirtiler, Tanı ve Tedavi (Hasta Rehberi) Slug: endometriozis-nedir-belirtiler-tani-tedavi Meta açıklama (155–160): Endometriozis belirtileri, tanıda görüntüleme ve laparoskopinin yeri, ağrı ve hormon tedavileri, cerrahi ve doğurganlık planı için pratik rehber. Odak anahtar kelime: endometriozis İkincil anahtar kelimeler: endometriozis belirtileri, endometriozis tedavisi, endometriozis tanı, çikolata kisti, DIE, IVF ve endometriozis BLOG 2

Çikolata Kisti Ameliyatı: Laparoskopi Süreci ve Sonrası

Çikolata kisti (endometrioma), endometriozisin yumurtalıkta oluşturduğu, koyu renkli sıvı içeren kisttir. Ağrı, kısırlık veya kistin büyümesi gibi durumlarda laparoskopik ameliyat (kapalı yöntem) seçeneklerden biridir. Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; doktorunuzun kişisel önerileri önceliklidir.

Ameliyat Kimler İçin Düşünülür?

Şiddetli ağrı: Adet öncesi/sırasında, ilişki sırasında, ya da günlük yaşamı bozan pelvik ağrı
Büyük kist: Genellikle >4–5 cm ve/veya hızlı büyüme
Kist görünümünde şüphe: Ultrason/MRI’da ayırıcı tanı gereksinimi
İnfertilite planı: Yaş, rezerv, önceki öykü ve laboratuvar bulgularına göre bireysel karar

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Değerlendirme: Öykü, muayene, transvajinal ultrason, gerekirse MRI; kan tetkikleri ve anestezi değerlendirmesi
İlaçlar: Kan sulandırıcılar ve takviyeler için hekim talimatı
Beslenme: Planlanan saatten önce oruç (açlık-susuzluk) süresi size bildirilecektir
Onam & plan: Derin endometriozis şüphesi varsa multidisipliner plan yapılabilir

Laparoskopi Nasıl Yapılır? (Özet Akış)

Anestezi & giriş: Genel anestezi altında göbekten ve alt karından 3–4 küçük delikten giriş
Keşif: Karın içi ve pelvik organların değerlendirilmesi
Kist çıkarma (kistektomi): Kist duvarı dikkatle ayrılır, sağlıklı yumurtalık dokusu korunur
Kanama kontrolü: Gerektiğinde dokuya zarar vermeyecek şekilde enerji kullanımı
Numune çıkarma: Kist materyali endobag içinde dışarı alınır
Yapışıklık önleme: Gerekli olgularda antiadezif önlemler

Not: Nadir durumlarda güvenlik nedeniyle açık ameliyata dönüş gerekebilir; bu olasılık ameliyat öncesi anlatılır.

Olası Riskler

Kanama, enfeksiyon ve yara iyileşmesi sorunları
Komşu organ yaralanmaları: Bağırsak, mesane, üreter, damar
Yumurtalık rezervinde azalma riski: Deneyimli cerrahiyle en aza indirilmesi hedeflenir
Yapışıklık ve nüks olasılığı (kişisel risklere göre değişir)

Ameliyat Sonrası İlk Günler

Taburculuk: Aynı gün veya 1 gece
Ağrı: İlk günlerde göbek çevresi ve omuz ucu ağrısı (gaz) görülebilir; verilen ağrı kesicilerle kontrol edilir
Hareket: Erken mobilizasyon (kalkıp yürümek) iyileşmeyi hızlandırır
Beslenme: İlk gün hafif gıdalar; gaz yapmayan, lifli Akdeniz tipi beslenmeye dönüş
Yara bakımı: Kuru ve temiz tutun; pansuman talimatlarına uyun

İşe Dönüş ve Aktivite

Günlük aktiviteler: 2–5 gün içinde hafif tempoda
Ağır kaldırma/yoğun egzersiz: Genellikle 2 hafta kaçının (hekiminiz süreyi kişiselleştirir)
Cinsel yaşam: Vajinal kanama-gaz ağrısı düzeldikten ve hekim onayıyla
Banyo: Duş serbest; ilk 1 hafta küvet/havuz/sauna önerilmez

Adet Düzeni, Ağrı ve Nüks

İlk 1–2 döngüde adet düzeninde değişiklik ve hafif lekelenme olabilir
Ağrı kontrolü için reçetelenen ilaçları düzenli kullanın
Nüks riski: Endometriozis kronik bir hastalıktır; kişiye göre koruyucu hormon tedavileri ve yaşam tarzı önerileri planlanabilir

Gelecek Gebelik Planı

Yaş, yumurtalık rezervi (AMH/AFC), önceki öykü ve eşlik eden faktörlere göre kişiselleştirilmiş yol haritası
Doğal gebelik ya da IUI/IVF zamanlaması; gerekiyorsa üreme endokrinolojisi ekibi ile koordinasyon

Ne Zaman Kliniği Aramalısınız?

38°C üzeri ateş, kötü kokulu akıntı, kızarıklık-şişlik
Şiddetli karın ağrısı, inatçı kusma, rahatsız edici şişkinlik
Yoğun vajinal kanama (saatte bir pedi dolduracak kadar)
İdrar yapmada zorluk veya tek bacakta şişlik/ağrı

Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için doktorunuza başvurunuz. Kişisel tıbbi öneri yerine geçmez.